http://www.limesplus.rs/ hesperia facebook
DOGAĐAJI
EDUKACIJA
BIBLIOTEKA
E-KNJIŽARA
KONTAKT
O NAMA
INFO
Okrugli sto - ANTROPOLOGIJA ZLA, 13.12.2016.

U saradnji sa Zavodom za proučavanje kulturnog razvitka i Trećim programom Radio Beograda,
održan je Okrugli sto povodom knjige ANTROPOLOGIJA ZLA autora Bojana Jovanovića, u okviru Tribine Stevan Majstorović, u prostorijama Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka Rige od Fere 4 u Beogradu.

Učesnici okruglog stola bili su Đuro Šušnjić, Ratko Božović, Žarko Trebješanin, Slobodan Antonić, Jelena Đorđević, Petar Pijanović, Slobodan Kanjevac, Slađana Ilić, Predrag Šarčević, Bojan Jovanović i moderator Zorica Stablović Bulajić.

26.12.2016.
Knjige Bojana Jovanovića Antropologija zla biće predstavljena u utorak, 30. avgusta u Srpskoj književnoj zadruzi. O knjizi će govoriti Ljubomir Kljakić, Anđelka Cvijić, Zorica Stablović Bulajić i autor.
26. avgust 2016.
Na osnovu potpisanog Strateškog ugovora sa ANHUI Literature and Art Publishing nastavlja se saradnja sa ovim kineskim izdavačem - sledeći korak je objavljivanje srpskog prevoda kineskog bestselera Sudbina Žute reke.
26. avgust 2016.

Ekskluzivno predstavljanje romana GAMBIT naše autorke Olivere Olje Jelkić u prevodu na kineski jezik na 23. Sajmu knjiga u Pekingu zakazano je za 24. avgust.

22. avgust 2016.

Seminar o prodaji PUT DO ZADOVOLJNOG KUPCA održan je 23.06. u hotelu „Prag” u Beogradu. Predavač je Nikola Lukić, autor knjige „Penjanje uz liticu: Knjiga realne ekonomije”, a više o događaju i utiscima polaznika možete pogledati ovde.

27. jun 2016.
Roman GAMBIT Olivere Olje Jelkić dobiće uoči Pekinškog sajma knjiga i svoje kinesko izdanje. Olivera Jelkić je inače nedavno postala jedan od nosilaca Zlatne značke za 2016, priznanja koje dodeljuje Kulturno-prosvetna zajednica za dugogodišnji doprinos razvijanju kulturnih delatnosti i nesebičnost i predanost radu u kulturi.

13. jun 2016.
U utorak, 10. maja u Kući kulture održana je promocija knjige PRIMAJU LI KREDITNE KARTICE U RAJU Milice Žarković Bukman, profesora ekonomije na Univerzitetu Sent Džozef u Filadelfiji, SAD. Više o događaju...

15. maj 2016.
Festival knjiga iz oblasti humanistike, kulture i umetnosti PAZI ŠTA ČITAŠ održaće se 28 - 30. januara 2016. godine. Više informacija...

23. decembar 2015.
Na IX međunarodnom forumu ENERGETSKI HORIZONT SRBIJE 2020. u Novom Sadu predstavljena je poslovna biblioteka HESPERIAedu. Posebnu pažnju privukla je knjiga SUOČAVANJE STAVOVA O MOTIVACIJI Sandre Milenković Nikolić koja je uručena VIP gostima ovog značajnog skupa o energetskim potencijalima naše zemlje.

29. septembar 2015.
Promocija REČNIK URBANE SVAKODNEVICE, Poslovno-edukativni centar HESPERIAedu, 11. oktobar 2012.
Seminar HOT TOPICS OF PUBLIC RELATIONS, Poslovno-edukativni centar HESPERIAedu, 15. avgust 2012.
Promocija najnovijih knjiga Isaka Adižesa, Privredna komora Beograda, 21. jun 2012.
Promocija knjige Pustite nas, Podgorica, 10. maj 2012.
HESPERIAedu na 7. Međunarodnom podgoričkom sajmu knjiga u Podgorici, 7. maj - 14. maj 2012.
Promocija knjige Teslina frekvencija mira, Muzej Nikole Tesle, 26. april 2012.
Promocija knjige Teslina frekvencija mira, 56. Beogradski sajam knjiga, 27. oktobar
Promocija knjige Rečnik urbane svakodnevice, 56. Beogradski sajam knjiga, 24. oktobar 2011.
HESPERIAedu na 56. Beogradskom sajmu knjiga, 23 - 30. oktobra.
Nagrada 23. Međunarodnog sajma knjiga i učila u Sarajevu, 24. april 2011.
Promocija knjige Orijentalizacija materijalne kulture na Balkanu u Etnografskom muzeju, 28. februar 2011.
Prvi Business Excellence Show pod sloganom Berza znanja za unapređenje poslovanja okupio je oko 300 menadžera 9. novembra u Hotelu Kontinental, pod pokroviteljstvom Grada Beograda a u organizaciji HESPERIEedu [...]
HESPERIAedu na  55. Međunarodnom sajmu knjiga od 25. do 31. oktobra 2010. predstavila je neka od najnovih izdanja iz oblasti umetnosti, menadžmenta, istorije [...]
Poslovna literatura HESPERIAedu u svim bibliotekama Vojvodine, 6. jul 2010.
Nagrada Međunarodnog podgoričkog sajma knjiga, Podgorica, 13.jun 2010. [...]
Izložba slika Rene Gruo. Svetlost gradova, Francuski kulturni centar, Beograd, 28. jun 2010. [...]
Nagrada Međunarodnog podgoričkog sajma knjiga, Podgorica, 13.jun 2010.
Promocija knjige Ideologija, politika i nasilje, Podgorica, 9. jun 2010.
HESPERIAedu na Petom Međunarodnom podgoričkom sajmu knjiga, Podgorica, 8. jun 2010. [...]
Promocija knjige Aquae Passeris: La vita di Milena Pavlovic Barilli, Rim, 25. maj 2010.
Izložba Odraz - nova značenja Milene Pavlović Barili, Muzej primenjene umetnosti, 25. februar 2010. [...]
Predstavljanje knjige Milena Pavlović Barili - Pro futuro, Muzej primenjene umetnosti, Beograd, 9. mart 2010. [...]
Ološ ekonomija - najprodavanija knjiga izdavačke kuće HESPERIAedu, Beograd, 5. mart 2010.
 
Međunarodni naučni događaj - Milena Pavlović Barilli




Međunarodni naučni skup

Milena Pavlović Barilli - u fokusu različitih umetnosti.
Novi pluralizam značenja



P R O G R A M

Muzej primenjene umetnosti, Beograd
09. mart 2010.


18. 00 – Predstavljanje knjige Milena Pavlović Barilli - PRO FUTURO. O knjizi govore: Jovan Ćirilov, Irina Subotić, Magdalena Koch, Zorica Stablović Bulajić i Lidija Merenik (moderator)

19. 00 - Irina Subotić, istoričar umetnosti, Beograd: Novootkrivena dela Milene Pavlović Barilli


10. mart 2010.

10. 00 – Uvodne reči organizatora

10. 30 – Uvodno plenarno izlaganje - Prof. dr Lidija Merenik, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu: Mogućnosti interpretacija dela Milene Pavlović Barilli

11. 00 – Prof. dr Nikola Samardžić, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu: Lepo u vremenu netrpeljivih: Milena Barilli, eklektika individualizma i konjunktura protivrečnosti

11. 15 – Prof. dr Aleksandar Petrović, Filološko – umetnički fakultet, Kragujevac: Svet bola i svetlo simbola


11. 30 – Doc. dr Simona Čupić, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu: Milena Pavlović Barilli: masovna kultura i njena elita

12. 00 – Mr Bojana Popović, muzejska savetnica, Muzej primenjene umetnosti, Beograd: Ilustracije Milene Pavlović Barilli iz dvadesetih godina 20. veka

12. 15 – Prof. dr Snežana Kragulj, Parsons School of Art and Design i Vassar – Wesleyan University, Pariz: Brisanje granica: Milena Pavlović Barilli u Americi

12. 30 – Milena Marjanović, novinar, likovni kritičar u dnevnom listu „Blic“ i prevodilac: Milena u Njujorku (Nekoliko novih fragmenata iz života umetnice i njenog opusa)

13. 00 – Prof. Zoran Blažina, FPU Beograd, odsek Primenjena grafika – atelje za Grafički dizajn, Opipavanje prostora (Milena Pavlović Barilli i advertajzing, Njujork 1939 – 1945)

13.15 - Prof. Ljiljana Petrović, FPU Beograd, odsek Kostim – atelje Scenski kostim i Doc. Ingrid Huljev, FPU Beograd, odsek Kostim – atelje Savremeno odevanje: Izmeštanje, prezentacija radionice profesora i studenata FPU u Beogradu

Predsedavajuća prve sesije: dr Simona Čupić

13. 30 – 14. 30 – pauza

14. 30 – Dr hab. Magdalena Koch, Univerzitet u Vroclavu (Uniwersytet Wrocławski), Poljska: Putujući model stvaralaštva ili forme nomadizma Milene Pavlović Barilli

14. 45 – Jelena Bakić, MA, Interdisciplinarne ženske studije i studije roda – GEMMA; Dipartimento di Lingue e Letterature Straniere Moderne, Univerzitet u Bolonji, Italija; Instituto Universitario de Estudios de la Mujer, Univerzitet u Granadi, Španija: Milena – Glas u sjenci

15. 00 – Adele Mazzola, klasični filolog, Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu: Milena e la sua „Altera (An Alia?) Ars?”

15. 15 – Jelica Milojković, muzejski savetnik, Galerija Milene Pavlović Barilli, Požarevac: Istorijat osnivanja i rada Galerije Milene Pavlović Barilli

15. 30 – Ass. dr Nenad Radić, Seminar za studije baštine, Odeljenje za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu: Muzejski govor i delo Milene Pavlović Barilli

16. 00 – Prof. dr Siniša Zarić, Ekonomski fakultet - Univerzitet u Beogradu: Milena in the World of Brands – Exposure to Creative Risk

16. 15 – 17. 00 diskusija i zatvaranje skupa

Predsedavajuća druge sesije: mr Bojana Popović



Apstrakti / Abstracts

Prof. dr Lidija Merenik, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu, Seminar za studije moderne umetnosti
Mogućnosti interpretacija dela Milene Pavlović Barilli


Nakon pionirskih naučnoistraživačkih dela posvećenih životu i opusu Milene Pavlović Barilli, od kojih nas deli više decenija, istorija umetnosti, kulturna istorija, studije roda i srodne discipline i interpretativne metode daju obilje mogućnosti daljih interpretacija dela Milene Pavlović Barilli. Izlaganje je posvećeno različitim interpretativnim metodama koje potencijalno otvaraju nove puteve interpretacija i razumevanja njenog opusa. Posebno se naglašavaju, kao neizostavne u daljim interpretacijama, evropska i italijanska politička i kulturna istorija dvadesetih i tridesetih godina 20. veka, bez kojih se Milenino delo nastalo tridesetih godina 20. veka ne može u potpunosti razumeti. Takođe, skreće se pažnja na mogućnosti brisanja granica tzv. visoke i tzv. primenjene umetnosti u opusu Milene Pavlović Barilli. Mogućnosti interpretacija njenog dela nalaze se u oblicima metodološkog i interdisciplinarnog eklekticizma.

Prof. dr Nikola Samardžić, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu
Lepo u vremenu netrpeljivih: Milena Barilli, eklektika individualizma i konjunktura protivrečnosti

Milena Pavlović Barilli kretala se u prostranstvu od lokalnog, provincijalnog, patrijarhalnog akademizma, gde je neposredno ponikla, u evropskim krugovima u kojima se individualizam davio u nadolazećoj plimi totalitarizma, po Italiji, Francuskoj, Nemačkoj, Španiji, do Njujorka gde se, konačno u nespornoj slobodi, nije stigla pozicionirati kako bi zauzela mesto koje su njena ličnost i talenti mogli da zasluže. Totalitarna ideologija i vladavina u međuvremenu su postupno zauzimali inače skromno područje slobode, koje je pripadalo građanskim elitama. Liberalna demokratija nije bila u stanju da prevlada dugoročne posledice Prvog svetskog rata i ekonomskih kriza koje su pratile razvoj, ometale kontinuitet izgradnje materijalnog blagostanja i podsticale populističku, totalitarnu demagogiju. Neorenesansna estetika Milene Pavlović Barilli kao da se, u ideološkom smislu, odnosila prema istorijskim polazištima modernosti koja su, uporedo, na svoj način, negirala i odbacivala totalitarna antiprosvetiteljska i neomitološka stanovišta. Njena umetnost bila je lična, intimna, minimalistička, naročito u poređenju sa zvaničnim, neoimperijalnim izrazom. Mada je i u modernosti koju je tumačila Barilli bilo ili elemenata klasicizma, ili melanholične metafizike umetnika koji su pripali tkivu „Nove Italije“. Konačno zatvaranje nastupilo je nakon obračuna nacista s modernizmom 1934, i na počecima beskompromisnog fašističkog italijanskog militarizma, 1937. Od Požarevca do Njujorka, sa usputnim stanicama u Minhenu, Rimu, Londonu, Parizu, taj ogromni, neobičan svet „netrpeljivih“, prožet sukobima i kobnim ljudskim osobinama, sve izraženijim, koje su se uznosile i institucionalizovale, Milena je taj svet okupila u sebi samoj, tumačila ga enigmom sopstvenog pogleda, ali je o njemu svedočila diskretno, tiho, porukama koje se ponekad ne mogu do kraja odgonetnuti.

Prof. dr Aleksandar Petrović, Filološko – umetnički fakultet, Kragujevac
Svet bola i svetlo simbola

Samosvojna emotivnost slika Milene Pavlović Barilli formirana je u posebnoj duhovnoj atmosferi koja je odlikovala njen rodni Požarevac, kao i dobar deo istočne Srbije. Tradicija tog prostora obeležena je brojnim predhrišćanskim kultovima i magijskom praksom koji su i danas živi, a tada su još neposrednije bili deo svakodnevnog života. „Moja Milena, rođena u kući mojih roditelja“, kaže njena majka Danica Pavlović, „u jednoj staroj, pravoj srpskoj porodici punoj tradicije i ljubavi prema domovini, pomalo naklonjenoj misticizmu...“ Taj misticizam na različite načine bio je bez sumnje deo sazrevanja i prvih životnih iskustava Milene Pavlović. On zapravo predstavlja koherentan pogled na svet koji čine različiti obredi – od inicijacije i metempsihoze do ritualnog transa Rusalja koji je u to vreme mogao često da se vidi. Zato nije teško u snolikim levitirajućim likovima Mileninih slika prepoznati transpoziciju svetkovina posvećenja, oslobađanja od stega racionalnosti kroz kultove ekstatičke nesvestice. Ono što je Salvador Dali programski konstruisao vizuelizujući ideologiju nadrealista, na Mileninim slikama je sasvim spontano izviralo iz kolektivno nesvesnog njenog društvenog okruženja. I njena biografija kazuje da ona kroz život i snove leti na isti način kao i likovi na njenim platnima, nigde se ne smirujući, jer takva i jeste priroda odanosti magičnim slikama u kojoj ona provodi život. Slikarstvo je za nju samo transpozicija ritualnog transa - nikako ne akademski poziv, nikako ne tehnika, već samo i jedino trans do iznemoglosti i poništenja svog ja i konačnog oslobođenja koje iz toga sledi. Ali ova svetlost transcendentnih simbola stopljena je u Mileninom delu sa svetom istorijskog bola. Taj bol izvire iz njene pripadnosti srpskoj, potom jugoslovenskoj kraljevskoj kući Karađorđevića. Ona je potpuno svesna značaja aristokratske vertikale za njen životni i stvaralački put. Ubistvom kralja Aleksandra ta vertikala se ruši i pred njenim očima se ne raspada samo Jugoslavija već tone ceo svet, blede i nestaju onirične povezanosti koju su davale smisao životu. Posle velikog bola koji proživljava pred Trijumfalnom kapijom u Parizu u sam osvit Drugog svetskog rata odlazi u Novi svet pokušavajući da u njemu otkrije bar deo one magije života koju je izgubila u Evropi. Ali kada vrlo brzo shvati da je i tu trijumfovao prazni racionalizam, u njoj lagano bledi nada da će uspeti u potrazi za izgubljenom Arkadijom svojih snova.

Doc. dr Simona Čupić, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu, Seminar za studije moderne umetnosti Milena Pavlović Barilli: masovna kultura i njena elita

Tokom 1927. i 1928. godine u opusu Milene Pavlović Barilli nastaje serija radova u različitim tehnikama koji se direktnije ili diskretnije mogu vezati za koncept prožimanja elitne i masovne kulture. Idejno srodne modne kreacije i dekorativne ilustracije – po pravilu ženski portreti – kao i portreti Konrada Fajta (1927) i Rudolfa Valentina I i II (oba iz 1927), te Žozefine Bejker (1928) npr. retke su predstave ovog tipa u srpskom slikarstvu. Liberalizacija ideje o „visokoj“ umetnosti, upečatljivo se odrazila upravo na predstavi čoveka, koja gubi svoj elitistički karakter. Portret, najšire shvaćen, bio je moćno sredstvo projekcije, često izbora identiteta, oblikovanja društvenih prototipa ili korekcije nedovoljno prepoznatog socijalnog statusa. Ne treba prevideti mogućnost i da bi ovo neskriveno interesovanje, čini se čak oduševljenje, Milene Pavlović Barilli za prve ikone pop-kulture i njima svojstveni life style moglo biti i posredna objava (željene) pripadnosti tom nizu, posebno ukoliko slikarkin Autoportret sa belom kapom (1929) posmatramo kao sastavni deo pomenute serije radova.

Mr Bojana Popović, muzejska savetnica, Muzej primenjene umetnosti, Beograd
Ilustracije Milene Pavlović Barilli iz dvadesetih godina 20. veka


Izlaganje je fokusirano na ilustracije Milene Pavlović Barilli nastale tokom dvadesetih godina 20. veka, decenije njenog školovanja i ranih ostvarenja. Posebna pažnja je posvećena ilustraciji iz 1928. godine koja se čuva u Muzeju primenjene umetnosti u Beogradu. Milena Pavlović Barilli pripadala je prvoj generaciji učenika Umetničke škole kojoj je dekorativno slikarstvo predavao Dragoslav Stojanović, umetnik koji se prethodno u Parizu uspešno bavio karikaturom, ilustracijom i filmskim plakatom. Prepoznavši talenat i otvorenost ka savremenom svetu u kome su granice između elitne i popularne kulture postale propustljive, Stojanović je isticao da je Mileni „Bog dao da bude slikar – napose dekorativan i karikaturista“. Isto mišljenje imali su i kritičari koji su 1928. godine pisali o njenoj prvoj samostalnoj izložbi. Milenin rad iz Muzeja primenjene umenosti (inv. br. 10551) je stilizovanim crtežom i pozom vitke, našminkane žene tipičan za modnu ilustraciju toga vremena. Model haljine, kapa i nakit ukazuju na sklonost ka glamuroznim aspektima mode koji su karakteristični za film, varijete, pozorište, maskenbal, a manje su prisutni u modnoj realnosti. Kao i na ranijim ilustracijama, iz 1926. godine iz požerevačke Galerije, umetnica je više akcentovala predstavu moderne, samosvesne i samodovoljne žene nego modnog noviteta. Tempere Dama u fotelji, Dama sa leptirima, Dama u crnoj haljini, Dama sa monoklom, Sestre ili Moonshine (1927-1928. godine) mogle su nastati u nameri da ilustruju feljton ili priču iz savremenog života, kao i naslovnu stranu časopisa – Vogue, Die Dame, Red Book i Life, kao što je na drugim ilustracijama i napisano. Ovi časopisi koje je mlada umetnica priželjkivala da ilustruje uticali su na oblikovanje stila života epohe i njen modni ukus, ali su, objedinjujući estetske, komercijalne i tehnološke zahteve, i ilustraciji dali dignitet moderne umetničke discipline. Iako neobjavljene, Milenine elegantne ar deko ilustracije sa temama tipičnim za „lude dvadesete“ godine 20. veka, pripremile su je za kasniju uspešnu karijeru saradnice prestižnih američkih časopisa (1929-1945), među kojima je bio i Vog.

Prof. dr Snežana Kragulj, Parsons School of Art and Design i Vassar – Wesleyan University, Pariz
Brisanje granica: Milena Pavlović Barilli u Americi


Iako je od smrti Milene Pavlović-Barilli prošlo više od šest decenija, njeno polivalentno i slojevito delo, kao i njena kompleksna ličnost, predstavljaju izuzetno bogat i zanimljiv predmet istraživanja koji zahteva dublje i svestranije proučavanje, analizu i interpretaciju. Ovaj tekst je pre svega pokušaj da se obradi ikonografski i formalistički aspekt rada Milene Pavlović Barilli na polju dizajna u periodu od 1939. do 1945. godine u Americi. Ali, tekst isto tako želi da otvori diskusiju o specifičnosti rada Milene Pavlović Barilli i njenog doprinosa u oblasti primenjene umetnosti. U tom veoma kratkom vremenskom rasponu Barillijeva je realizovala niz značajnih ilustracija na polju komercijalog dizajna i mode, usredsredivši svoje kreacije više na umetnički jezik nego dizajnerski. Osnovna teza je da je Milena u svakoj oblasti stvaranja uporno pokušavala da se izrazi pre svega kao slikar. Iako uočavamo da njen reklamni opus ne poseduje grafičko vizuelnu koherentnost i da su njena slikana rešenja eklektičnog karaktera, u ovoj studiji pokušavamo da raspoznamo nekoliko grafički rešenih celina, i da, kroz formalističku analizu pojedinih reprezentativnih primera ilustrativnog dizajna ove umetnice, pronađemo izvesnu celinu, sistem korelacija koje se naslućuju u svakom obrađenom delu. Iz analiziranog materijala može se primetiti da je Milena Pavlović Barilli uspela da izbriše hijerarhiju između različitih formi umetničkog izraza, i da tim radovima dâ kosmopolitsku dimenziju putem skladne orkestracije stimulativnih uticaja i impresija različitih kultura i epoha. Autentičnost njenog dizajnersko-ilustrativnog opusa leži upravo u sposobnosti sintetizovanja empirijskog i racionalnog, realnog i imaginativnog, kreativnog i statičnog.

Irina Subotić, istoričar umetnosti, Beograd
Novootkrivena dela Milene Pavlović Barilli


Nakon dugotrajnih istraživanja, u jednoj privatnoj zbirci u inostranstvu, nađeno je trinaest izvanrednih skica, gotovo slika Milene Pavlović Barilli. Sva dela su iz poslednjeg Mileninog perioda života i stvaranja, sa potpisima i datovanjem u 1944. godinu. Najveći broj ovih radova se može identifikovati kao skice za kostime baleta Sebastijan Đankarla Menotija, u premijernom izvođenju trupe Markiza de Kjuevasa u njujorškom Internacionalnom pozorištu oktobra 1944. godine. Rekognosciranju namene ovih skica za kostime doprinele su dosadašnje četiri reprodukcije u katalozma i knjigama posvećenim Mileninom stvaranju, dve fotografije baletske predstave iz 1944. godine, zatim istraživanje sadržaja baleta i, razume se, pojedini natpisi na crtežima, tj. skicama. Za jednu od njih, na kojoj je Milena zapisala Amazonka pretpostavlja se da se odnosi na lik Hipolite, kraljice Amazonki i Tezejeve verenice, jer je poznato da je Milena posle uspeha s kostimima za balet Sebastijan potpisala ugovor za rad na predstavi Šekspirovog Sna letnje noći za njujoršku Gild trupu. Međutim, neočekivana smrt ju je sprečila da okonča započeti rad na ovim kostimima. Sva dela su do danas ostala u vlasništvu Mileninih njujorških prijatelja.

Milena Marjanović, novinar, likovni kritičar u dnevnom listu „Blic“ i prevodilac
Milena u Njujorku (Nekoliko novih fragmenata iz života umetnice i njenog opusa)


Posle izložbe Milene Pavlović Barilli u Muzeju H. K. Andersen u Rimu (na čijoj sam realizaciji radila), posredstvom ovog muzeja, a nakon poziva jednog kolekcionara iz Njujorka („lovca na Milenina dela“), došla sam do nekoliko novih fragmenata iz izlagačke delatnosti MPB. Ilustrovaću ih reprodukcijama Mileninih radova, među kojima su nam neki poznati, a neki nisu. Zatim, fotografijom Karla Van Vehtena - s dozvolom kolekcionara, snimljenom 9. novembra 1942. godine, Mileninim katalozima, kao i jednim cenovnikom sa izložbe u Smitsonian institutu. Takođe ćete videti (skeniranu) jednu stranicu kataloga/monografije koju je 1955. u Rimu objavio izdavač Ilia, štampao Studio Bella, a tekst pisala Emilija di Sant Anđelo, rekla bih naručen od Milenine majke, jer napred stoji posveta „alla memoria di mia figlia, Danitza“. Uz kratak opis kako je teklo oglašavanje i prodaja na primer jedne Milenine slike – „Vergine Savia, Vergine Folla“ – na eBayu, što dokumentujem stranicom na istom portalu, pokazaću i stranicu 129 iz knjige Ketrin Gibson „Picture to grow up“ na kojoj je reprodukcija Milenine slike „Starry Landscape“.

Milena Marjanović, journalist, art critic in Daily newspaper Blic, and translator
Milena in New York (Couple of new fragments from life of an artist and her opus)


After the exhibition of Milena Pavlović Barilli in the Museum “H.K.Andersen” in Rome (in whose realisation I participated), through this musem, and after a call from one of the collectors from New York (“hunter for Milenas Art”), I came up with several new fragments of exhibiting activity of MPB. I will ilustrate them by reproducting Milenas work, among which some we are familiar with and some not. Than by a photo by Carl Van Vechten – with collectors permission, taken on 9th of November 1942., Milenas catalogues, as also by pricebook from one of the exibitions at Smithsonian Institute. You’ll also see (scanned) one page from catalogue / monography published in 1955 in Rome by publisher Ilia, printed by Bella Studio, and text written by Emilia di Sant Angelo, I supose commissioned from Milena’s mother, because in the front is dedication “Alla memoria di mia figlia, Danitza”. With a brief description of how the advertising and sale of one of Milenas paintings went (“Vergine Savio, Folla Vergine”) - on eBay, which I document on the same portal page, and show on the page 129 from Catherine Gibsons book “Picture to grow up”, on which there is a reproduction of Milenas painting “Starry Landscape”.

Prof. Zoran Blažina,
Fakultet primenjenih umetnosti, Univerzitet umetnosti, odsek Primenjena grafika – atelje za Grafički dizajn Opipavanje prostora (Milena Pavlović Barilli i advertajzing, Njujork 1939 – 1945)


Američki prostor i trenutak u kom je Milena Pavlović Barilli živela bio je veliki izazov. Američke refleksije na Bauhaus: tek pridošli Laslo Moholji Nađ počinje da radi u Čikagu, ostavlja značajno nasleđe i umire godinu dana posle Milene. U istom gradu je već rođen mag savremenog advertajzinga Filip Kotler. Konde Nast 1909. (godina Mileninog rođenja) otkupljuje beznačajan magazin Vog i od njega stvara statusni simbol, a liku američke žene daje novu dimenziju. Konde je živela do 1942. godine, kada je Milena već radila za Vog. Sigurno joj je misli osedala i njujorška blizina Nikole Tesle. Senzaciju je predstavljala i vest o prvom sagrađenom nuklearnom reaktoru u Čikagu. Slikar koga je možda volela, Edvard Hoper slika Nighthawks 1942. dok Norman Rokvel, veliko ilustratorsko ime, 1943. u Arlingtonu radi svoj čuveni poliptih Four Freedoms. Dišan, Pikabia i Man Rej su nešto ranije svojim dadaističkim delovanjem u Njujorku najavili novi koncept umetnosti. Sjajio je Koton klub sa Lajonelom Hemptonom, Lujem Armstrongom, i Glen Miler sa orkestrom. Premijera filma Prohujalo sa vihorom (Klerk Gebl, Vivian Li) 1939. dočekala je Milenu po dolasku u Njujork, a par godina kasnije Orson Vels je napravio Građanina Kejna... Čini se da je bila je na pravom mestu u pravom trenutku... Rad u advertajzingu je bila Milenina istina i profesija u periodu od 1939 – 1945. godine. Advertajzing, pragmatičan i proračunat, gutao je umetnost i umetnike. Milena se, kao i mnogi, opirala namernoj efemernosti umetničkog projekta u tržišnim komunikacijama.

Prof. Ljiljana Petrović, Fakultet primenjenih umetnosti, Univerzitet umetnosti, odsek Kostim – atelje Scenski kostim Doc. Ingrid Huljev, Fakultet primenjenih umetnosti, Univerzitet umetnosti, odsek Kostim – atelje Savremeno odevanje
Izmeštanje, prezentacija radionice profesora i studenata FPU u Beogradu


Studentski radovi u oblasti grafičkog dizajna, scenskog kostima i savremenog odevanja predstavljaju vizuelizaciju jednog projekta od ideje do realizacije; sakupljanje i istraživanje arhivske građe, nadgradnja istraženog materijala, razrada skica, ispitivanje materijala, i realizacija. Inspirisani delima i biografijom Milene Pavlović Barilli, primenjujući svoje znanje, senzibilitet, talenat, studenti su pružili jedan likovni okvir i slobodnu stilizaciju. Eksponati istovremeno govore o ličnosti Milene Pavlović Barilli, njenom delu, psihološkom stanju, epohi u kojoj je živela, njenom odnosu prema okolini. Svojim radovima studenti su naglasili likovne i estetske kriterijume, kao najvažnije komponente dela i ličnosti Milene Pavlović Barilli. Njihove radove karakteriše sloboda izraza, mašta, talenat, što je omogućilo da se stvore uzbudljiva dela: - njihov rukopis i likovni izraz korespondira sa savremenim likovnim tokovima, - njihova dela karakteriše stilizacija u formi, boji, detalju. Estetika varira od estetike lepote, eklektike, do minimalizma, oneobičavanja, do simbolizma. Tema: Rad Milene Pavlović Barilli u oblasti primenjene umetnosti: Savremeno odevanje-moda, Grafički dizajn i Scenski kostim. Projekat: radionica - umetnički proces koji sa sobom nosi višestruku slojevitost stvaranja i krajnjeg značenja. Cilj: stvaralački čin kao sredstvo izmeštanja. Koncept radionice: - Istraživanje rada Milena Pavlović Barilli u oblasti umetnosti i primenjene umetnosti. - Saradnja sa Univerzitetom u Bolonji, smer kulture i tehnike mode – Zone Moda, Rimini na konceptu postavke izložbe, dizajnu elemenata postavke, učešće u katalogu i realizaciji postavke izložbe „Milena Pavlović Barilli moda u sobi jedne umetnice“ Museo della città di Rimini, Italia. - Realizacija radova studenata inspirisanih životom i delom Milene Pavlović Barilli. - Izložba u Beogradskom dramskom pozorištu, povodom premijere predstave „Mesec u plamenu“, inspirisana delom i životom Milene Pavlović Barilli. - Izložba „Odraz – nova značenja Milene Pavlović Barilli“ u Muzeju primenjene umetnosti, Beograd. - Izlaganje dopunjeno video prezentacijom - prikaz toka realizacije i krajnji rezultat radionice na međunarodnom naučnom skupu „Milena Pavlović Barilli u fokusu različitih umetnosti – Novi pluralizam značenja“ u Beogradu Koncept i rad sa studentima: Ljiljana Petrović, vanredni profesor, odsek Kostim - atelje Scenski kostim Zoran Blažina, vanredni profesor, odsek Primenjena grafika - atelje Grafički dizajn Ingrid Huljev, docent, odsek Kostim - atelje Savremeno odevanje

Dr hab. Magdalena Koch, Univerzitet u Vroclavu (Uniwersytet Wrocławski), Poljska
Putujući model stvaralaštva ili forme nomadizma Milene Pavlović Barilli


Tekst je pokušaj određenja različitih formi nomadizma Milene Pavlović Barilli, slikarke i pesnikinje koja je sazdala svoja najbolja dela u međuratno doba i za vreme Drugog svetskog rata. Prvi deo rada pruža definicije i savremene koncepte nomadizma (po Gatariju i Delezu, Baumanu i Braidoti) kao performativne metafore koja označava prekoračenje kulturnih granica, svesno biranje putujućeg modela egzistencije, intelektualni i umetnički proces ukrštanja i premrežavanja različitih stilova i kodova da bi se napravio svoj, neponovljiv; to je razmena iskustva vlastite i tuđe kulture. Drugi, glavni deo rada pokazuje Milenu Pavlović Barilli kao izvrstan primer nomada dvadesetog veka koji je obeležen raznovrsnim formama pripadnosti. Autorka rada ovde predlaže tipologizaciju Mileninog nomadizma, razlikuje i analizira nacionalni/etnički, lingvistički, estetski, rodni, žanrovski i kulturni nomadizam. Milena Pavlović Barilli se ovde opisuje kao kulturni nomad, kao višepripadna umetnica čije delo funkcioniše u međuzonama i koja nas primorava da oblikujemo nove granične linije, nove hijerarhije među kulturama i novo polje napetosti između centra i periferije.

Jelena Bakić, MA, Interdisciplinarne ženske studije i studije roda – GEMMA; Dipartimento di Lingue e Letterature Straniere Moderne, Univerzitet u Bolonji, Italija; Instituto Universitario de Estudios de la Mujer, Univerzitet u Granadi, Španija
Milena – Glas u sjenci


Zaboravljena gotovo dvadeset godina nakon smrti, Milena Pavlović Barilli (1909 – 1945) slikarka i pjesnikinja, šezdesetih godina prošlog vijeka izlazi iz sjenke. Danas, sto godina nakon rođenja, ova umjetnica dobija zasluženo mjesto u istoriji umjetnosti i budi pažnju kako domaće tako i strane kritike. Ipak, doprinos Milene Pavlović Barilli književnoj i kulturnoj istoriji i ženskoj književnoj tradiciji je i dalje u nekim aspektima marginalizovan. Milena Pavlović Barilli je kulturni i lingvistički nomad. Živi u specifičnom istorijskom periodu tranzicije i kulturnih promjena, na početku dvadesetog vijeka, između dva svjetska rata, između Italije, Srbije i Sjedinjenih Američkih Država, u dominantno muškom društvu. Živi između dva jezika, srpskog i italijanskog, a poeziju piše na četiri (italijanski, španski, srpski i francuski). Njena „drugost“ postaje dvostruka, ona je žena u umjetničkom muškom svijetu a u isto vrijeme i nomad, strankinja. „Drugost“ u njenom stvarnom životu je prisutna i u njenoj umjetnosti, u slikarstvu i poeziji. U ovom izlaganju baviću se autobiografskim temama u poeziji Milene Pavlović Barilli, i predložiću novo čitanje njene poezije gdje su samopredstavljanje, autobiografski identitet i „drugost“ u kontekstu patrijarhalne kulture, analizirani sa stanovišta feminističke literarne kritike. Takođe kroz prizmu feminističke književne kritike biće sagledani i motivi u Mileninoj poeziji kao što su čekanje, nostalgija, putovanje i tišina. Pisanje kao čin otpora će biti naglašeno. Milena Pavlović Barilli je žena koja se bori i opstaje. Bori se za umjetničko samodefinisanje i samoostvarenje.

Jelena Bakić / MA Women’s and Gender Studies; Department of Foreign Languages and Literature, Bologna University, Italy; University Institute for Women’s Studies, Granada University, Spain
Milena – A Voice in the Shadow


Forgotten by Yugoslavian artistic and literary critics for a certain period, the artwork of Milena Pavlović Barilli (1909 – 1945) reappeared in 1960s. Nowadays, hundred years after her birth, this artist is being rediscovered and gets out from the shadow, but only as a painter. As a poet, Milena remains in the shadow. Her contribution to literary women’s tradition is still in some ways marginalised. Milena Pavlović Barilli is a cultural and linguistic nomad who lives in a period of transition and cultural changes, at the beginning of Twentieth Century, between two world wars, between Italy, Serbia and United States. She lives between two languages, Italian and Serbian and writes her poetry in four languages (Italian, Serbian, French and Spanish). Being born in underdeveloped Serbia has marked her life. From a less developed country Milena goes to more developed world. Her otherness – being a woman in the artistic men’s world – becomes double, she is a stranger, a nomad. The otherness in her real life is presented in her work, painting and poems. It is my intention to reread her writings (mostly poetry) and to reconsider Milena’s contribution to literary women’s genealogy. Autobiographical identity, “otherness” and self-representation in the context of patriarchal culture will be analysed from the perspective of feminist literary criticism. As far as Milena’s poetry is concerned I will focus on the acts of silence, waiting and travelling, mostly presented motives in her poems. Writing as a mode of resistance is emphasized. Milena Pavlović Barilli is a woman who fights and resists.

Adele Mazzola, klasični filolog, Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu
Milena e la sua „Altera (An Alia?) Ars?”


Latinski izraz koji stoji u naslovu ukazuje na želju da što tačnije definišem pojmove jezikom koji, i dan danas, koriste egzaktne nauke i, svakodnevno, baš one od kojih zavisi ljudska sudbina, kao što su medicina i pravo. Dozvolite onda da ga koristim i za definisanje „umetničke sudbine” Milene P. B. Moje pitanje je da li možemo Milenin rad deliti na više umetnosti, od kojih su neke važnije, čistije od drugih? Miodrag B. Protić govori o njenom radu na modnoj ilustraciji i grafičkom dizajnu kao o vrsti „dopunskog” rada, da bi se mogla izdržavati u Njujorku, i smatra da američki period ima izvesne nedostatke. Ukoliko se slažemo sa ovom tezom, onda nema prostora za nedoumicu, radi se o dva vida umetnosti, a definicija za „dopunski rad” u Njujorku bi bila altera ars kao druga od dve. Pošto nisam istoričar umetnosti moje istraživanje sam fokusirala na Mileninoj biografiji, a tumačenje njenog umetničkog opusa uvek sam prepuštala stručnjacima. Ali, nisam mogla da ne primetim, da takvo ubeđenje nisu delili njeni savremenici, uključujući njenog najbližeg prijatelja Đankarla Menotija s kojim sam razgovarala 1992. godine u Spoletu. Tekst Zorana Gavrića u katalogu izložbe Casa Barilli (Parma, 1996) znatno pomera tumačenja o Mileninoj umetnosti, ali i dalje ostaje u senci njen rad na ilustracijama i modnom dizajnu. Šteta, jer taj deo svog rada Milena nimalo ne omalovažava, i ne deli svoje umetničko stvaralaštvo po važnosti žanra - da li se radi o takozvanom „čistom” slikarstvu ili o ilustracijama za modu ili reklame, scenski kostim i scenografju U zborniku PRO FUTURO možete naći nove interpretacije Milenine altera ars sa puno informacija o poznatim evropskim umetnicima koji su se bavili, kao i Milena u Njujorku, grafičkim dizajnom, ilustracijom modnih časopisa, scenografijom, scenskim kostimom. Niko od autora ne tumači da su ti umetnici skrenuli s puta „prave umetnosti”.

Jelica Milojković, muzejski savetnik, Galerija Milene Pavlović Barilli, Požarevac
Istorijat osnivanja i rada Galerije Milene Pavlović Barilli


Kada je pedesetih godina prošlog veka otpočeo mukotrpan posao na sređivanju i proučavanju oskudne dokumentarne i arhivske građe i umetničkog opusa Milene Pavlović Barilli pokazalo se da raspoloživi faktografski materijal nije bio dovoljan da posluži kao čvrsta osnova u uobličavanju objektivne slike o njenom neobičnom i nesvakidašnjem liku. Potpuno novi aspekt posmatranja i snažno svetlo u razrešavanju ovog problema unela su dokumenta pronađena u obimnoj zaostavštini Danice Pavlović Barilli koja obuhvataju arhivsku građu, porodičnu korespodenciju, rukopise, pozivnice, kataloge, hemerotečke jedinice, najstariju fotodokumentaciju, kao i spiskove Mileninih umetničkih radova koji su sačinjeni u posleratnom periodu u rasponu od oko 15 godina. Otvaranjem Memorijalnog muzeja, odnosno Galerije Milene Pavlović Barilli, 24. juna 1962. godine stvoreni su uslovi za ispunjenje oporuke Mileninih roditelja da se ovo jedinstveno umetničko delo koje je u najvećem obimu sačuvano u porodičnoj zaostavštini, ali čiji je značajan deo i danas rasut po privatnim i muzejskim zbirkama u Evropi i Americi, otrgne od zaborava, da se zaštiti od propadanja, stručno obradi, istraži, publikuje i prezentira javnosti. Izgradnja aneksa Galerije i vraćanje prvobitnog izgleda uličnoj fasadi objekta je naša profesionalna i moralna obaveza prema Mileni, naš dug prema ženi – umetniku koja je i u najdelikatnijim okolnostima ponosno isticala svoje srpsko poreklo, noseći ime rodnog grada u srcu i mislima do poslednjeg daha. No, u isto vreme to je i akt pijeteta prema njenoj porodici koja je grad Požarevac i Srbiju zadužila brojnim dobročinstvima, humanitarnim radom i zadužbinama.

Ass. dr Nenad Radić, Odeljenje za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta, Univerzitet u Beogradu, Seminar za studije baštine
Muzejski govor i delo Milene Pavlović Barilli


Saopštenje Muzejski govor i delo Milene Pavlović Barilli želi da skrene pažnju na još jedan pristup u nizu važnih čitanja Mileninog dela. Koristeći se efektima nove muzeologije ukazuje se na modele u procesu muzealizacije njenog opusa. Prvi istorijski model predstavljen je u kontekstu izložbe slika Milene Pavlović Barilli u Galeriji Julien Levy u Njujorku. Drugu etapu tog istorijskog procesa nosi kontekstualizacija njenog stvaralaštva u postavkama Muzeja savremene umetnosti i Narodnog muzeja u Beogradu . Ovim umetničkim/društvenim/političkim istorijski uslovljenim modelima suprotstavlja se pokušaj nove muzealizacije Mileninog dela. Taj novi model alegorijske muzeologije, za kakvu se zalaže Mike Bal, otvara nove refleksivne i naratološke perspektive čitanja Milene Pavlović Barilli. Efekat muzeja koji govori predstavljen je skicom imaginarnog Muzeja Milene Pavlović Barilli i izdavačkim poduhvatom - Milena Pavlović Barilli EX POST. Osnovna namera i cilj saopštenja je konstatacija da: ključnu ulogu u novom procesu ekspozicije Mileninog dela treba, pre svih, da preuzmu muzeji. Kao strateški čuvari i prenosioci saznanja jednog društva, oni to svakako već i čine. Međutim, danas, više nego ikad, potrebno je ozbiljno shvatiti vrednost Mileninog dela i adekvatno vremenu i okolnostima u kojima živimo, predstaviti ga i sačuvati na najbolji mogući način. Otkrivanje važnosti diskursa koji stoji iza epistemološkog iščitavanja fenomena muzeja i Mileninog mesta u njemu, vodi ka boljem razumevanju, kako same institucije muzeja, tako i Milene i njenog dela.

Prof. dr Siniša Zarić, Ekonomski fakultet - Univerzitet u Beogradu
Milena in the World of Brands – Exposure to Creative Risk


Delatnost Milene Pavlović Barilli u svetu komercijalne umetnosti, reklame i dizajna, nije u značajnijoj meri okupirala pažnju istraživača iz sveta umetnosti, posebno primenjene umetnosti, te marketinga. Međutim, upravo ovo polje ispoljavanja Mileninog velikog talenta, ali i visokih standarda u pogledu likovnog izražavanja, nesumnjivo svedoči o velikom uspehu umetnice. Karakteristični su, u analizi reklamnih oglasa, te ilustracija rađenih za časopise, sledeći momenti: 1. Umetnica je vrlo brzo postala stvaralački i kreativni deo najmoćnije ekonomije sveta. 2. Njeni klijenti su najmoćnije kompanije i brendovi tog vremena: Dunhill, Revlon, Textron, Vogue. 3. I klijenti i umetnica se izlažu kreativnom riziku, koji u današnjem marketingu veoma nedostaje (Gobe, 2006). 4. Reklamni oglas nudi priču, ispričanu sofisticiranim sredstvima prefinjenog likovnog izraza (zaslužuje da se nađe na prodajnom sajtu eBay-a). 5. Bogata poruka, likovno i sadržajno, komunicira sa ciljnim grupama, atakujući na njihova čula (Lindstrom, 2007) postižući izvanredan efekat. 6. U ovom smislu, dizajn reklamnih poruka je veoma blizak postmodernom čoveku i njegovom povratku priči. 7. Sredstva oglašavanja i promocije su u velikoj meri izmenjena (Kotler, 2005) - magazini, pa ni TV, nisu dovoljni za komuniciranje poruka. 8. Zanimljivo jeste da su sve kompanije , proizvođači i izdavači, brendova poput čuvenog parfema „Escape“ (možda najprodavanijeg svih vremena) ili ikone svetske mode, magazina „Vogue“ i dalje na globalnom tržištu. 9. Vredna pažnje bila bi analiza pristupa naše umetnice oglašavanju proizvoda kompanije „TEXTRON“, koja diversifikuje portfolio svojih proizvoda i aktivnosti, a samo renesansni duh Milene Pavlović Barilli može da savlada sve disjecta membra marketinškog mozaika čuvene korporacije – „korporativnog golijata“ (Bedberi, 2009). Analiza doprinosa Barillijeve svetu marketinga i advertajzinga nosi značajnu poruku za današnji momenat. Naime, razvoj novih medija, Interneta, novih sredstava u marketingu jeste težnja da se poruka učini interaktivnijom. U sferi klasičnog oglašavanja, ostaće mesta za najkreativnije, u kojima ce doći do izražaja i umetnost, i zanat („art or craft“). Šanse za trajnije nošenje komercijalnih poruka dobijaju u sve većoj meri samo visoko estetizovana ili sasvim kreativna rešenja. Pavlović Barilli bi svakako bila ponosna na svoj doprinos. Iako nemamo podatke o dostizanju ciljeva komunikacije, postavljenih oglasnim kampanjama, bilo bi od istraživačkog interesa analizirati dokumentaciju u komercijalnim ili marketing odeljenjima naručilaca oglasa. Njeni brendovi su i dalje na tržištu. Istraživanje Mileninog doprinosa (videti zbirku Bataveljić), njegov Internet život, promocija putem organizacije događaja - realnih i virtuelnih, predstavljaju snažnu inspiraciju mladim generacijama primenjenih umetnika, ali i timovima advertajzing agencija. Prof. dr Siniša Zarić, Faculty of Economics University of Belgrade Milena in the World of Brands – Exposure to Creative Risk The work of Milena Pavlović Barilli in the world of commercial art, advertising and design did not attract any significant attention from the point of art research, especially in the field of applied arts and marketing. However, it is this form of Milena’s expression of her talent and high standards in creation that undoubtedly testifies about the great success of the artist. In the analysis of the commercial advertisements and magazine illustrations the following conclusions occur: 1. In a very short period of time, the artist became a creative and productive part of the World’s most powerful economy. 2. Some of the most powerful companies and brands became her clients: Dunhill, Revlon, Textron, and Vogue. 3. Both the artist and the clients are exposed to creative risk which is much wanted in today’s marketing (Gobe, 2006). 4. The advertisement offers a story, told by means of a sophisticated artistic expression (it deserves to appear on the sales portal of eBay). 5. The message, rich both in artistic expression and in content, is communicated to the target groups, attacking their senses (Lindstrom, 2007) with great effect. 6. In this sense, the designer of the advertisements becomes very close to the postmodern man and his return to the story. 7. Means of advertising have changed significantly (Kotler, 2005) – magazines and not even TV are enough for communicating the message. 8. The interesting part is that all the companies, manufacturers of brands such as the famous perfume “Escape” (perhaps the most sold of all times) or the icon of the fashion world, the magazine “Vogue”, are still present at the global market. 9. Attention should also be given to the approach of our artist to the “TEXTRON” products advertising. “TEXTRON” diversifies its activities and products portfolio, and only the renaissance spirit of Milena Pavlović Barilli can grasp all the disjecta membra of the marketing mosaic of the famous corporation – “corporate goliath” (Bedberi, 2009). Analysis of Barilli’s contribution to the world of marketing and advertising carries a significant message for present time. Namely, the development of new media, the Internet, new forms in marketing is a mere aspiration to make the message more interactive. In the sphere of classic advertising, there will always be room for the most creative ones, which convey both art and craft. The chance to continuously deliver commercial messages is increasingly given only to the highly aesthetic and creative solutions. Milena Pavlović Barilli would certainly be proud of her own contribution. Even though we posses no information about the accomplished communication goals, placed before the advertising companies, it would be interesting to analyze the documentation in the commercial and marketing departments of the advertisements buyers. Their brands are still present on the market. The research of Milena’s contribution (see Bataveljić Collection), its Internet life, promotion through organized events – real-life and virtual, provide powerful inspiration for young generations in applied arts as well as the teams in advertising agencies.
Broj poseta: 15857679
© 2009 Hesperiaedu / design by Hesperiaedu
Izdavaci    Vrtovi vizije    Bussiness Excellence Show